Twój kodeks zdrowia – Kodeks-a-zdrowie.pl

Witamy w internetowym serwisie kodeks-a-zdrowie.pl. Dostarczamy pełny dostęp do artykułów i porad zdrowotnych 24 godziny na dobę. Odchudzanie, uroda, zioła, choroby.

Zespół jelita drażliwego – jak radzić sobie z nim naturalnie?

Zespół jelita drażliwego – jak radzić sobie z nim naturalnie?


Zespół jelita drażliwego (nazywany żartobliwie zespołem jelita zdradliwego :P) to choroba dotycząca aż 11% populacji świata. Spróbuj wyobrazić sobie, że co dziesiąty człowiek ma problemy gastryczne. Dziwne, nie sądzisz? A dzieje się tak dlatego, że tylko 30% pacjentów zgłasza się ze swoimi objawami do lekarza. Być może to problem naszej psychiki – wstydzimy rozmawiać się o problemach żołądkowo-jelitowych, potrafimy zbagatelizować wiele objawów. IBS (ang. Irritable Bowel Syndrome) o ile do przyjemnych nie należy, to raczej nie zabija. Można żyć z nim kilkadziesiąt lat i dalej być zdziwiony diagnozą. Przewlekłe biegunki? Ciągłe wzdęcia? Taką mam urodę, po co iść z tym do lekarza…

Po kilku latach przejść i wielu wizytach u różnych lekarzy (jak było gorzej – zapisywałam się do lekarza, a jak było lepiej zapominałem o wizytach – niezbyt mądre, ale tak to czasem działa)  udało się ustalić przyczynę moich problemów. Jako, że sam jestem medyczny, to stwierdziłem, że zrobię sobie porządne podsumowanie skąd bierze się ta choroba, jak ją diagnozować i jak leczyć – najlepiej ziołowo 🙂 – a skoro wykonałem tę robotę, to podzielę się nią z Tobą.

Przygotuj sobie ziołową herbatkę albo kubek kawy, bo informacji będzie dużo. Zacznijmy:

Co to jest zespół jelita drażliwego?

Zespól jelita drażliwego to przewlekła czynnościowa choroba przewodu pokarmowego. Co w tym wypadku znaczy “czynnościowa”? Ano tyle, że nie występują żadne problemy w budowie naszych jelit. Ale przyjemnie wciąż nie jest. Bo cechą charakterystyczną tego schorzenia są występujące przez co najmniej 3 miesiące zaburzenia wypróżniania (biegunki, zaparcia) i towarzyszące im objawy takie jak wzdęcia, bóle brzucha, czy poczucie niepełnego wypróżnienia.

Objawy takie jak biegunki, zaparcia, wzdęcia czy poczucie niepełnego wypróżnienia utrzymujące się przez co najmniej 3 miesiące to podstawowe kryteria rozpoznania zespołu jelita drażliwego.

Schorzenie to jest na tyle złożone, że dzieli się je umownie na trzy rodzaje:

1.Postać z przewagą biegunki charakteryzuje się co najmniej jednym z następujących objawów:

  • więcej niż 3 wypróżnieniami dziennie,
  • luźnym lub wodnistym stolcem,
  • nagłym parciem na stolec.

2. Postać z przewagą zatwardzenia charakteryzuje się co najmniej jednym z następujących objawów:

  • twardymi lub grudkowatymi stolcami,
  • mniej niż 3 wypróżnieniami w ciągu tygodnia,
  • wysiłkiem w trakcie wypróżniania.

3. Postać mieszana – jak sama nazwa mówi raz wygląda jak pierwszy, raz jak drugi rodzaj.

Dlaczego wystąpił u mnie zespół jelita drażliwego?

Do końca nie udało się jeszcze tego ustalić, choroba ta dalej jest zaliczana do idiopatycznych (czyli mających niejasne lub nieznane podłoże). Jak dotąd kandydatami są nadwrażliwość trzewna, zaburzenia motoryki jelit, czy zaburzenia jelitowego układu nerwowego. Do tej paczki dodajmy choroby o podłożu psychicznym – stres, zaburzenia lękowe i depresję, zaburzenia flory jelitowej (chociaż w tym wypadku źródła się nie do końca zgadzają). Zespół jelita drażliwego może wystąpić także po operacji w obrębie przewodu pokarmowego, nadużywaniu środków przeczyszczających oraz leków hormonalnych.
Przypuszcza się też, że istnieje podłoże genetyczne – jeśli ktoś z Twojej najbliższej rodziny cierpi na IBS – Ty też masz większą szansę na to, że dostanie Ci się taki sam fant.

Czy IBS da się wyleczyć?

Musisz mi wybaczyć, ale nie będę kłamać – nie da się. Możemy wyregulować sobie dietę, zmniejszyć poziom stresu, wyhodować sobie cudowną florę bakteryjną, ale jeśli ta równowaga ulegnie zachwianiu, to objawy wrócą. Nie musisz się aż tak martwić – trochę pracy nad sobą i odrobina samokontroli wystarczy, żeby żyć z tym raczej bezproblemowo.

Jak diagnozuje się zespół jelita drażliwego http://www.euro.who.int/__data/assets/pdf_file/0010/74746/E90711.pdf?

Dopóki nie jesteś gastrologiem – najlepiej zostawić sprawę specjalistom. Najpewniej dostaniesz skierowanie na kilka badań wykluczających inne choroby układu pokarmowego, infekcje bakteryjne i pasożyty. Dowiesz się, czy nie masz przypadkiem celiakii i innych zaburzeń, a potem jeśli zostaną wykluczone inne choroby o podobnym przebiegu dowiesz się, że masz IBS i dostaniesz zalecenia jak to leczyć. Nie będzie fanfar i konfetti, ale marsz żałobny też Ci nie zagra. Zwyczajna sprawa – jak już wcześniej wspominałem – co dziesiąta osoba na to cierpi, żyje i radzi sobie z tym lepiej lub gorzej. A ja podpowiem Ci jak radzić sobie lepiej.

Nie ma co kombinować na własną rękę – lekarz na pewno poda Wam pomocną dłoń, kiedy będziecie potrzebować diagnozy.

Jak leczyć zespół jelita drażliwego?

Każdy IBS jest troszkę inny i to, że sąsiadowi pomógł jeden lek wcale nie musi znaczyć, że będzie to dobry lek dla Ciebie. Schematów terapii przepisywanych przez lekarza nie będę poruszał – zajmę się podejściem dietetycznym i wspomaganiem terapii przy pomocy ziół, bo w końcu tym się tutaj zajmujemy.

Psychika też jest ważna!

Jak już wspominałem – nasza psyche ma spory wpływ na przebieg tej choroby. Stres, zaburzenia lękowe i depresja zdecydowanie nam nie pomagają, więc nie bój się pójść do psychologa/psychiatry i zacząć terapię. Mimo, że tak się powszechnie uważa, nie trzeba być jakimś kompletnym psycholem, żeby szukać pomocy specjalisty od naszej głowy. Nauka radzenia sobie ze stresem, pokonanie swoich lęków, czasem nawet przyjmowanie specjalistycznych leków mogą zrobić Ci ogromną różnicę. Dlatego nie bój się i nie wstydź tego! Jeśli jest taka potrzeba, to idź do psychologa albo psychiatry i nie patrz na innych.

Jaką dietę stosować?

Od razu zaznaczę – w tym wypadku nie ma jednej diety, która pomaga wszystkim. Ważne jest zwrócenie uwagi na to co szkodzi akurat Tobie i usunięcie tych potraw/składników z diety na tyle na ile to możliwe. Ale mogę zawsze podrzucić kilka wskazówek, na które warto zwrócić uwagę.

Ogólne zalecenia:

  • Postaraj się jeść posiłki o ustalonych porach.
  • Nie jedz w biegu – żuj dokładnie, zapewnij sobie spokój w trakcie posiłku.
  • Produkty takie jak kawa i papierosy mogą przyspieszać ruchy perystaltyczne – w postaci biegunkowej najlepiej jest je odstawić albo chociaż odpuścić je sobie w ciągu godziny przed i po posiłku.
  • Zrób sobie notatki – zapisuj co i o której godzinie jadłeś.  Dwutygodniowa rozpiska pozwoli wyeliminować szkodliwe składniki.

Dieta bezglutenowa a zespół jelita drażliwego:

Czy jest sens odstawiania glutenu, jeśli mamy zdiagnozowany IBS? Jak pokazują badania celiakia, czy nadwrażliwość na gluten to nie to samo co zespół jelita drażliwego, chociaż niektóre z objawów mogą się pokrywać. W roku 2004 pojawiły się badania, które wykazały, że niektórzy z pacjentów, u których nie stwierdzono celiakii (w uproszczeniu – alergii na gluten) zgłaszają poprawę swojego stanu przy zastosowaniu diety bezglutenowej.

Wiem, trochę namieszałam, badania nie są takie zaraz zgodne i teraz pewnie zapytasz: To mam unikać glutenu, czy nie? Odpowiedź jest prosta: Jeśli nie masz wykrytej celiakii, to mimo wszystko możesz przejść na dietę bezglutenową i nawet możesz czuć się lepiej (ale nie musisz). Ale nie ma na to ciśnienia. Dieta bezglutenowa wiąże się z dodatkowymi wydatkami, częściowo stresem (bo mam ochotę na białą bułę a nie powinienem) i dodatkowym czasem poświęcanym na ogarnięcie diety. Więc jeśli Cię na to stać, lubisz szukać orkiszowych ciastek po sklepie albo pieczesz własny chleb z amarantusa na co dzień – super! Trzymam za Ciebie kciuki. A jeśli nie? Też luzik, da się to załatwić inaczej.

Dieta bez laktozy a zespół jelita drażliwego:

Podobnie jak w przypadku glutenu – zależy u kogo. Jeśli po wypiciu mleka, śmietany czy jogurtu męczą Cię wzdęcia, biegunki u inne problemy gastryczne, to je sobie odpuść. Jeśli Twoja sytuacja jest niezmienna od obecności nabiału w diecie, to śmiało ciamkaj sobie goudę 🙂 Polskie społeczeństwo toleruje laktozę w jakichś 30-40% zależnie od źródła, więc masz większą szansę na nietolerancję, niż tolerancję – wnioski wyciągnij sam/a.

Dieta bez laktozy i bez glutenu? Dopóki nie studiujesz prawa i nie chodzisz na crossfit raczej nie ma takiej konieczności 😛

Nowe wskazania dietetyczne? Dieta bez FODMAP:

Co znaczy ten niezbyt krótki (o ironio) skrót? Chodzi o dietę o małej zawartości fermentujących oligo-, di- i monosacharydów oraz polioli. W skrócie i prawie po ludzku – dieta, w której zależy nam na eliminacji cukrów i innych substancji o charakterze alkoholi wielowodorotlenowych, które mogą fermentować w świetle jelita dając nam objawy zespołu jelita drażliwego. Dobra, ale o jakie pokarmy chodzi? Nikt przecież nie będzie przeglądał składu każdego składnika naszej diety. Żeby choć trochę ułatwić Ci życie, podaję tłumaczenie tabelki z przykładami zawartej w publikacji, na której się opierałam:

Wysokie FodMAP         

Owoce:Jabłka, gruszki, brzoskwinie, mango, arbuzy, puszkowane owoce w soku własnym.

Warzywa: Karczochy, szparagi, buraki, brokuły, kapusta, kalafior, koper włoski, czosnek, por, cebula.

Ziarna: Pszenica, żyto.

Strączkowe: Ciecierzyca, soczewica, czerwona fasola, pieczona fasolka.

Nabiał: Mleko krowie, owcze i kozie, lody, jogurt, miękki ser.

Słodziki: Miód, fruktoza, sorbitol, mannitol, ksylitol, maltitol, izomalt.

Niskie FodMAP

Owoce: Banany, jagody, winogrona, słodkie melony, pomarańcze, maliny, truskawki.

Warzywa: Marchewki, zielona fasola, sałata, szczypiorek, pasternak, dynia, pomidor.

Ziarna: Bezglutenowe ziarna zbóż.

Strączkowe: —-

Nabiał: Mleko bez laktozy, twardy ser, camembert, masło.

Słodziki: Sacharoza, glukoza, syrop klonowy, złoty syrop (syrop cukrowy).

Według przeprowadzonych badań taka dieta może dość znacznie zmniejszyć ból trzewny, wzdęcia i gazy, jednak ma znikomy wpływ na wystąpienie biegunek lub zaparć, które są głównym problemem w tym schorzeniu. I znowu wypada nam zróżnicowanie schorzenia – jednym pomoże, inni nie zauważą różnicy.

Probiotyki w zespole jelita drażliwego:

Sporo wskazań zaleca stosowanie probiotyków, niezależnie od postaci schorzenia… mimo, że dowody są raczej słabe. Podsumowując dwie najnowsze prace przeglądowe – pomocne w leczeniu są tylko niektóre szczepy bakterii probiotycznych (głównie Bifidobacteria lactis DN 173010Bifidobacterium bifidum MIMBb75, Lactobacillus GG, Lactobacillus reuteri DSM 17938), ale nawet i te mają skuteczność rzędu góra 10-20%. Dlaczego tak się dzieje? Nasza flora fizjologiczna jest bardzo zmienna – zależy od osoby i warunków w jakich przebywa – w związku z tym ciężko jest ją usystematyzować.
A bezczelnością graniczącą z głupotą jest twierdzić, że każdy będzie nosił w jelitach tylko jeden i ten sam szczep bakterii. Nawet w aptece większość preparatów, ma status suplementu diety, a jak pokazują wyniki niedawnej kontroli NIK nie każdemu suplementowi można ufać (klik). Dlatego podobnie jak w przypadku pozostałych wskazań dietetycznych – możesz śmiało spróbować, tylko upewnij się, że nie przyjmujesz byle czego.

Podsumowanie odnośnie różnych schematów dietetycznych:

Jeśli stwierdzono u Ciebie IBS, to zawsze warto jest spróbować różnych schematów diety – to najprostszy i chyba najskuteczniejszy sposób na zmniejszenie objawów zespołu jelita zdradliwego. Miesiąc bez glutenu, miesiąc bez laktozy, dieta z niskim FODMAP – cokolwiek Ci pomoże – utrzymuj na tyle na ile jesteś w stanie, przestrzegaj podstawowych zasad dietetycznych. A jeśli dieta nie pomaga, wspomóż się lekami przepisanymi przez lekarza lub dietą. Nie oczekuj gruszek na wierzbie (mają wysoki FODMAP :P) – poznaj swoją chorobę i naucz się z nią żyć.

Skoro już udało Ci się przebrnąć przez wskazówki dietetyczne i część ogólną – czas przyjrzeć się propozycjom ziół wspomagających jego leczenie:

W leczeniu zespołu jelita drażliwego pomogą nam też zioła. Będzie trzeba dobrać mieszankę pod siebie, ale wszystko jest do zrobienia przy odrobinie chęci 🙂

Fitoterapia w leczeniu zespołu jelita drażliwego:

Temat jest wyjątkowo rozbudowany i powinien być dobrany do Twoich objawów choroby. Zależnie od tego, czy dokucza Ci biegunka, wzdęcia, bóle trzewne, czy wzdęcia można modyfikować przyjmowane leki, utrzymując jako-taki stan równowagi. Surowców mogących pomóc w terapii IBSu jest mnóstwo, ale jak je pogrupować? Ze względu na mnogość źródeł, schematów działania i skuteczności jestem w bolesnej rozterce. Jednocześnie nie chcę przesadzić z informacjami i utrzymać zwięzłą formę…

Fitoterapia zaparć w zespole jelita drażliwego:

W tym wypadku sprawa jest znacznie trudniejsza, niż to się może wydawać  – w poprzednim poście (o tutaj) Madzia pisała o niebezpieczeństwie przewlekłego stosowania naturalnych leków przeciw zaparciom. Jeśli nie są straszne, możesz stosować surowce śluzowe takie jak nasiona lnu, babki płesznik (jak dotąd najlepiej udokumentowana skuteczność – przy 10g dziennie zaobserwowano znaczną poprawę stanu pacjentów)  czy babki jajowatej. Raz na jakiś czas możesz wspomóc się senesem, aloną lub kruszyną, ale w tym wypadku co za często, to niedobrze. W zapasie, jako środek doraźny zostaje też olej rycynowy (może zostało Ci trochę po zrobieniu olejku do brody?). 
Skoro nic nie można na dłużej, to jak sobie radzić? Pamiętaj o błonniku, uprawiaj sport a kiedy już trzeba coś przyjmować codziennie przyjmuj albo surowce śluzowe (wiem, są słabsze od antrazwiązkowych) albo preparaty z makrogolami.

Fitoterapia biegunek w zespole jelita drażliwego:

Najbardziej paradoksalny problem – jednocześnie rzadko i często :P. Dobra – żarty na bok – bo i sprawa jest poważna. Zwiększona utrata wody i elektrolitów, zmniejszone wchłanianie składników odżywczych i nagła konieczność sprintu do toalety przyjemne nie są. Wspomagająco możesz stosować surowce garbnikowe takie, jak ziele przywrotnika, ziele pięciornika gęsiego, kora dębu, korzeń pięciornika kurze ziele czy suszone owoce borówki czernicy. 
Ze znalezionych przeze mnie badań – mieszanina kleiszcza smakowitego (Aegle marmelos) i bakopy drobnolistnej (Bacopa monnieri) – krótkoterminowo może pomóc w łagodzeniu postaci biegunkowej IBS’u. (Badania niestety pochodzą z 1990 roku i nie mogłem zdobyć pełnego tekstu – może Ty wiesz jak w Ayurwedzie nazywa się takie połączenie – badania stare i niepewne, ale chętnie sam wypróbuję, jeśli będę w stanie ustalić dawki).

Brzuch jak napompowany i porządnie obciążony balon? Spokojnie, też coś poradzimy.

Fitoterapia wzdęć i bólu brzucha w zespole jelita drażliwego:

Bęben wywalony jak w pralce, w której ktoś nie stosował Calgonu, produkcja gazów na poziomie konkurencyjnym z Gazpromem i częste bóle brzucha to kolejne problemy, na których zamierzam się skupić. Większość leków pochodzenia naturalnego (a w każdym razie te ze znalezionych przeze mnie badań) to leki mające wspomóc w pozbyciu się właśnie tych symptomów.

Zacznijmy od tych klasycznych, wręcz podręcznikowych:

  • arcydzięgiel, melisa, rumianek, dymnica lekarska, rozmaryn lub krwawnik (tutaj lista się nie zamyka, ale te są najbardziej znane) działają rozkurczowo na mięśnie gładkie układu pokarmowego i mogą ulżyć w bólach nadwrażliwego na różne czynniki jelita,
  • jeśli trzeba zadziałać rozkurczowo i jednocześnie wiatropędnie, to surowce takie jak: mięta, anyż, kminek, owoc kopru włoskiego czy kolendra pomogą nam i to bez poświęcania dobrego smaku 🙂

Karczoch – wyciąg z liści karczocha jak widać również może być przydatny w leczeniu objawów zespołu jelita drażliwego – u 25% przyjmujących do 640mg wyciągu z karczocha przez 6 tygodni zauważono znaczną poprawę stanu zdrowia. Dodatkowo w przypadku pacjentów ze zmienną postacią IBS’u następowała normalizacja wypróżniania.

Kurkuma i kurkumina – ostatnio tak popularne, mogą być przydatne i w tym przypadku – prawdopodobnie dzięki działaniu przeciwzapalnemu, przeciwdrobnoustrojowemu i delikatnie rozkurczowemu wykazuje całkiem niezłą skuteczność w leczeniu zarówno wzdęć, jak i bólu w zespole jelita drażliwego.

Mięta – szczególnie w przypadku bólu brzucha (chociaż inne symptomy niedotyczące rytmu wypróżnień również uległy poprawie) wyciągi z liści mięty charakteryzowały się wysoką skutecznością, jeśli chodzi o kontrolę symptomów IBS’u.

Mieszanki znalezione w badaniach naukowych:

Carmint – połączenie mięty zielonej, kolendry i melisy jest w stanie znacznie zmniejszyć częstość i intensywność bólu brzucha. Dzieje się tak dzięki działaniu rozkurczowemu, wiatropędnemu i delikatnie uspokajającemu.

Mieszanka składająca się z wymieszanych w równych częściach liścia mięty długolistnej, bulwy cibory orzechowej i kłącza imbiru lekarskiego pozwalała zmniejszyć objawy zespołu jelita drażliwego porównywalnie z mebeweryną (np. Duspatalin). A to już naprawdę dużo!

Źródła:

  • Sanders DS, Carter MJ, Hurlstone DP, Pearce A, Ward AM, McAlindon ME, Lobo AJ. Association of adult coeliac disease with irritable bowel syndrome: a case-control study in patients fulfilling ROME II criteria referred to secondary care. Lancet. 2001 Nov 3;358(9292):1504-8.
  • Verdu EF, Armstrong D, Murray JA. Between celiac disease and irritable bowel syndrome: the “no man’s land” of gluten sensitivity. Am J Gastroenterol. 2009 Jun;104(6):1587-94. doi: 10.1038/ajg.2009.188.
  • Volta U. Gluten-free diet in the management of patients with irritable bowel syndrome, fibromyalgia and lymphocytic enteritis. Arthritis Res Ther. 2014 Dec 23;16(6):505. doi: 10.1186/s13075-014-0505-1.
  • Does a low FODMAP diet help IBS? Drug Ther Bull. 2015 Aug;53(8):93-6. doi: 10.1136/dtb.2015.8.0346. Epub 2015 Aug 6.
  • Whelan K, Quigley EM. Probiotics in the management of irritable bowel syndrome and inflammatory bowel disease. Curr Opin Gastroenterol. 2013 Mar;29(2):184-9. doi: 10.1097/MOG.0b013e32835d7bba.
  • Guandalini S, Cernat E, Moscoso D https://pl.wikipedia.org/wiki/Kwasy_t%C5%82uszczowe_omega-3.Benef Microbes. Prebiotics and probiotics in irritable bowel syndrome and inflammatory bowel disease in children. 2015;6(2):209-17. doi: 10.3920/BM2014.0067.
  • Yadav SK, Jain AK, Tripathi SN, Gupta JP. Irritable bowel syndrome: therapeutic evaluation of indigenous drugs. Indian J Med Res. 1989 Dec;90:496-503.
  • Portincasa P, Bonfrate L, Scribano ML, Kohn A, Caporaso N, Festi D, Campanale MC, Di Rienzo T, Guarino M, Taddia M, Fogli MV, Grimaldi M, Gasbarrini A. Curcumin and Fennel Essential Oil Improve Symptoms and Quality of Life in Patients with Irritable Bowel Syndrome. J Gastrointestin Liver Dis. 2016 Jun;25(2):151-7. doi: 10.15403/jgld.2014.1121.252.ccm.
  • Bundy R, Walker AF, Middleton RW, Marakis G, Booth JC. Artichoke leaf extract reduces symptoms of irritable bowel syndrome and improves quality of life in otherwise healthy volunteers suffering from concomitant dyspepsia: a subset analysis. J Altern Complement Med. 2004 Aug;10(4):667-9.
  • Korzenik J, Koch AK, Langhorst J. Complementary and Integrative Gastroenterology. Med Clin North Am. 2017 Sep;101(5):943-954. doi: 10.1016/j.mcna.2017.04.009. Epub 2017 Jul 10.
  • Bahrami HR, Hamedi S, Salari R, Noras M. Herbal Medicines for the Management of Irritable Bowel Syndrome: A Systematic Review. Electron Physician. 2016 Aug 25;8(8):2719-2725. eCollection 2016 Aug.
  • Sahib AS. Treatment of irritable bowel syndrome using a selected herbal combination of Iraqi folk medicines. J Ethnopharmacol. 2013 Jul 30;148(3):1008-12. doi: 10.1016/j.jep.2013.05.034. Epub 2013 May 23.

Rate this post

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.